Odporność po szczepieniu na Covid-19

2 września 2021

Coraz więcej osób w Polsce i na świecie otrzymało jedną, bądź obie dawki szczepionki przeciwko COVID-19. W ostatnich tygodniach mówi się o trzeciej dawce, która pozwoli dodatkowo wzmocnić odporność. Jak skuteczne są szczepionki przeciw koronawirusowi? Ile czasu musi upłynąć, by wykształciła się odporność? I czy można jakoś sprawdzić stan swojej odporności po szczepieniu?
 

Skuteczność szczepionek

Należy pamiętać, że odporność poszczepienna nie pojawia się od razu. Musi upłynąć trochę czasu od zarówno pierwszej, jak i drugiej dawki szczepionki, aby organizm uodpornił się na wirusa. Czas ten zależy również od tego, którą szczepionkę przyjmiemy. Do użytku zostały dopuszczone cztery preparaty. Trzy z nich wymagają dwóch dawek szczepionki, by uzyskać pełną odporność. Odstęp między dawkami również jest nie bez znaczenia.
W przypadku preparatu Pfizer minimalny czas między dawkami to 21 dni. Pełną odporność poszczepienną po drugiej dawce nabędziemy co najmniej 7 dni po jej przyjęciu, czyli 30 dni po pierwszej dawce.
Szczepionka Moderna wymaga 28 dni przerwy między pierwszą, a drugą dawką. Preparat potrzebuje minimum 14 dni po drugiej dawce by wykształcić pełną odporność, będzie to zatem 6 tygodni po przyjęciu dawki pierwszej.
AstraZeneca z kolei wykształca pełną odporność minimum 15 dni po przyjęciu drugiej dawki, jednak odstęp między dawkami musi wynieść 10-12 tygodni.
Johnson&Johnson będący jedyną szczepionką jednodawkową rozwija odporność na koronawirusa minimum 28 dni po zaszczepieniu.
Choć szczepienie nie jest czymś szczególnie przyjemnym, nie należy pomijać drugiej dawki preparatu. Przyjąwszy tylko jedną dawkę rozwiniemy znacznie niższą odporność na COVID-19 niż po dwóch dawkach. Skuteczność szczepionek waha się od 66% (Johnson&Johnson) do 95% (Pfizer / BioNTech).
 

Jak sprawdzić odporność poszczepienną?

Istnieją dwa typy odporności, które może powodować szczepionka - odporność humoralna i komórkowa. Humoralna polega na produkcji białka S, które pobudza układ odpornościowy człowieka do produkcji przeciwciał na wirusa SARS-CoV-2. Odporność komórkowa z kolei to odpowiedź komórek z udziałem limfocytów T. Istnieją testy pozwalające ocenić oba rodzaje odporności, nie są one jednak równie łatwo dostępne.
Testy na odporność, które są powszechnie dostępne na rynku to przede wszystkim testy oceniające, czy organizm wytworzył przeciwciała po przechorowaniu COVID-19. Testy te są w stanie wykryć przeciwciała przeciwko białku N koronawirusa. Nie są one odpowiednie do wykrywania odporności po szczepieniu, jako, że odporność humoralna powstała po szczepieniu wiąże się z białkiem S, a nie z białkiem N. Obecnie jednak pojawiły się także testy oceniające odporność humoralną. Nie są natomiast jeszcze powszechnie dostępne testy określające odporność komórkową.
 

Trzecia dawka?

Końcem sierpnia Rada Medyczna zaleciła stosowanie dodatkowej, trzeciej dawki szczepionki u osób z obniżoną odpornością. Obejmuje to pacjentów leczonych na nowotwory, pacjentów z niedoborem odporności, po przeszczepach, z niewydolnością nerek, czy przyjmujących leki osłabiające układ immunologiczny.
Badania wciąż trwają, koncerny pracują już także nad zaktualizowaną wersją szczepionki, w związku z pojawieniem się nowych wariantów wirusa SARS-CoV-w. Niewykluczone, że w najbliższym czasie trzecia dawka szczepienia stanie się realnym zaleceniem dla wszystkich zaszczepionych.