Układ odpornościowy u niemowlaka - podstawowe informacje

24 maja 2021

W rozmowach rodziców o wczesnodziecięcych infekcjach często pojawia się magiczne słowo „odporność”. Aby móc o nią właściwie zadbać, warto wiedzieć, czym ona tak naprawdę jest. 

Odporność to zespół reakcji obronnych organizmu, których celem jest usunięcie lub unieszkodliwienie wrogich drobnoustrojów. U dziecka odporność dopiero się kształtuje, dobrze więc wiedzieć, w jaki sposób możemy ją wspomagać i rozwijać. Jak powstaje odporność u niemowląt i jakie są najskuteczniejsze sposoby jej zwiększania?

Etapy rozwoju odporności u dziecka

Odporność dziecka zaczyna rozwijać się już w brzuszku mamy, kiedy u malucha powstaje grasica i śledziona oraz limfocyty T i B. Układ odpornościowy noworodka jest bardzo niedojrzały, nie potrafi jeszcze sam skutecznie zwalczać wirusów i bakterii. Należy więc szczególnie zadbać o zdrowe i higieniczne otoczenie oraz unikać przyjmowania wizyt osób z czynnymi infekcjami.
Odporność niemowlęcia kształtuje się głównie dzięki pokarmowi mamy, który dostarcza dziecku przeciwciał wobec typowych drobnoustrojów oraz kolonizuje jelita „dobrymi” bakteriami. Za jakiś czas to właśnie mikroflora jelitowa stanie się tarczą obronną organizmu, neutralizując mikroby i toksyny.

Najwięcej pożytecznych przeciwciał jest w mleku matki karmiącej dziecko od narodzenia do około 6 miesiąca życia. Z czasem ich liczba maleje, a wtedy organizm malucha nie potrafi samodzielnie wyprodukować tak dużej liczby przeciwciał, żeby skutecznie zwalczać infekcje. Taki okres trwa do ukończenia co najmniej roku przez dziecko i nazywa się „luką odpornościową”. Trzeba wówczas zadbać o dodatkowe sposoby kształtowania systemu obronnego organizmu dziecka.

Budowanie odporności niemowlęcia – podstawowe zasady

Odporność niemowlęcia powstaje od podstaw, najpierw dzięki składnikom matczynego mleka, a później dzięki zdrowym i pożytecznym nawykom, które każdy rodzic powinien wcielić w życie.
Najważniejsze jest prawidłowe odżywianie. Dziecko przyswaja składniki pokarmowe już w łonie matki, która powinna zadbać o właściwą, pełnowartościową dietę i unikać używek. Kolejnym etapem jest żywienie się mlekiem matki, które, jak już wspomnieliśmy, dostarcza substancji budujących układ odpornościowy.

Kolejnym ważnym czynnikiem jest zdrowy styl życia. Niemowlę musi być hartowane, czyli stopniowo przyzwyczajane do zmiennych temperatur i niekorzystnych warunków atmosferycznych. Regularne przebywanie na świeżym powietrzu, w ubraniu odpowiednim do pogody, znakomicie wspomaga odporność niemowlęcia. Należy też zadbać o spokojny, regularny rytm dnia i pory snu.
Innym elementem są szczepienia, które mają pobudzić organizm dziecka do tworzenia przeciwciał przeciw określonym wirusom i bakteriom. Dzięki temu można uniknąć zakażenia wieloma groźnymi chorobami, jak np. gruźlica, polio, odra i dyfteryt. Jeśli malutkie dziecko będzie uczęszczać do żłobka, warto zaszczepić je też przeciw rotawirusom, ospie wietrznej i pneumokokom.

Odporność niemowlęcia – czy można podawać leki i suplementy?

Można uzupełniać dietę niemowląt o składniki, które są szybko wypłukiwane z organizmu bądź takie, które wymagają dodatkowej suplementacji, bo czerpiemy ich za mało z pożywienia. Bez problemu można suplementować witaminę C w dogodnej i przyswajalnej dla niemowlęcia formie (np. kropelek). Po zakończeniu karmienia piersią można podawać probiotyki dla niemowląt, zwłaszcza przy infekcjach z temperaturą, biegunce i wymiotach, a także podczas leczenia antybiotykiem i jego zakończeniu. W Polsce szczególnie zalecana jest suplementacja witaminy D, gdyż w naszym regionie jest zbyt małe nasłonecznienie, aby zsyntetyzować jej wystarczającą ilość.